2026 CBSE Board Exam : कौशल्याधारित मूल्यांकनावर भर; दहावीला वर्षातून दोन परीक्षा
केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण मंडळाने (CBSE) 2026 पासून दहावी आणि बारावीच्या बोर्ड परीक्षांच्या पद्धतीत मोठे बदल जाहीर केले आहेत. विद्यार्थ्यांना पाठांतराच्या पलीकडे नेऊन संकल्पनांची सखोल समज, विश्लेषण कौशल्य आणि समस्यांचे निराकरण करण्याची क्षमता वाढवण्यावर याचा भर राहणार आहे. राष्ट्रीय शिक्षण धोरण (NEP 2020) अनुरूप हा निर्णय घेतला असून विद्यार्थ्यांचा फक्त अल्पकालीन अभ्यास न राहता दीर्घकालीन समज वाढावी, हा उद्देश त्यामागे आहे.
प्रश्नपत्रिकेची नवी रचना : ५०% प्रश्न कौशल्याधारित – CBSE Board Exam 2026
CBSE ने 2026 पासून प्रश्नपत्रिकेच्या स्वरूपात महत्वाचे बदल लागू करण्याची घोषणा केली आहे. नव्या रचनेनुसार—
- ५०% प्रश्न हे कौशल्याधारित (Competency-Based) असतील.
यात MCQ, केस-स्टडी, डेटा इंटरप्रिटेशन, सोर्स-बेस्ड प्रश्न, प्रत्यक्ष आयुष्यातील परिस्थितीवर आधारित प्रश्न यांचा समावेश असेल. - २०% प्रश्न हे निवडात्मक (MCQ) स्वरूपात असतील.
- ३०% प्रश्न वर्णनात्मक, म्हणजेच छोटी व मोठी उत्तरे द्यावी लागतील.
या बदलामुळे फक्त माहिती पाठ करून येणाऱ्या विद्यार्थ्यांपेक्षा संकल्पनांचे आकलन, माहितीचे विश्लेषण आणि त्याचा वापर करण्याची क्षमता असलेले विद्यार्थी अधिक चांगली कामगिरी करू शकतील, असे मंडळाचे म्हणणे आहे.
दहावीला वर्षातून दोन बोर्ड परीक्षा – 2026 CBSE Board Exam
NEP 2020 च्या शिफारसीनुसार, 2026 पासून दहावीच्या विद्यार्थ्यांना वर्षातून दोन बोर्ड परीक्षा देण्याची संधी मिळणार आहे. यामुळे विद्यार्थ्यांवरचा ताण कमी होईल, तसेच गुण सुधारण्याची अतिरिक्त संधीही उपलब्ध होईल. विद्यार्थ्यांना अधिक लवचीकता आणि शिकण्याचे विविध पैलू दाखवण्याची संधी मिळणे, हे या निर्णयामागील उद्दिष्ट आहे.
CBSE बोर्ड परीक्षा 2026 वेळापत्रक
CBSE ने 2026 च्या परीक्षांचे वेळापत्रकदेखील जाहीर केले आहे.
परीक्षा सुरू होण्याची तारीख
- दहावी आणि बारावी दोन्हींच्या परीक्षा १ फेब्रुवारी 2026 पासून सुरू होतील.
पहिल्या दिवशी होणाऱ्या परीक्षा
- दहावी : Mathematics Standard आणि Mathematics Basic
- बारावी : Biotechnology, Entrepreneurship, Shorthand (Hindi & English)
परीक्षा संपण्याच्या तारखा
- दहावी : १० मार्च 2026
- बारावी : ९ एप्रिल 2026
विद्यार्थ्यांसाठी याचा अर्थ काय?
नवीन प्रश्नपत्रिका आणि परीक्षा पद्धतीमुळे—
- संकल्पनांवर आधारित शिक्षणाला चालना
- विचार, विश्लेषण व तर्कशक्ती वाढीस लागणार
- परीक्षा ताण कमी होणार
- जागतिक स्तरावरील शिक्षण पद्धतींशी जुळवून घेण्याची संधी
CBSE च्या या निर्णयामुळे शिक्षण पद्धतीत सकारात्मक बदल घडणार असून, विद्यार्थी केवळ गुणांसाठी नव्हे तर खऱ्या अर्थाने शिकण्यासाठी प्रेरित होतील, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.